Người vận dụng khoa học, mở hướng đi mới từ mô hình nuôi cá tầm ở Trường Hà

Năm 2015, khi còn đang ngồi trên ghế Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, trong những lần về thăm nhà, đứng nhìn dòng suối Lê nin trong vắt cuồn cuộn chảy qua xóm, chị Nga luôn suy nghĩ đã có sẵn nguồn nước sạch này tại sao mình không tận dụng để nuôi loại cá phù hợp và có giá trị kinh tế cao. Qua nghiên cứu tài liệu và những chuyến đi thực tế, Nga biết đến cá tầm - loài cá nước lạnh vốn được ví như "vàng trắng" bởi giá trị dinh dưỡng và hiệu quả kinh tế cực cao nhưng lại nổi tiếng là "khó chiều", chỉ sống được ở những nơi nước chảy xiết, sạch và lạnh.

Năm 2017, cầm tấm bằng cử nhân trên tay, giữa lúc bạn bè đồng trang lứa mải miết bám trụ lại thành phố để tìm kiếm cơ hội đổi đời, Nga xách ba lô về quê quyết định nuôi cá tầm trước những ánh mắt ái ngại của người dân trong làng. Nhưng theo quan điểm của Nga, thiên nhiên ưu đãi là điều kiện cần nhưng khoa học kỹ thuật mới là điều kiện đủ để thành công. Với tư duy của một người được đào tạo bài bản, Nga đi tham quan, học hỏi ở nhiều trang trại nuôi cá tầm quy mô lớn và bắt đầu triển khai thực hiện.

Qua thực tiễn sản xuất, chị Nga nhận thấy một "lỗ hổng" mà nhiều hộ chăn nuôi hay mắc phải: Thiết kế bể nuôi cá sai quy chuẩn. Chị Nga phân tích: Bể hình vuông rất khó thoát nước và hay tạo ra các góc chết, làm cặn bã, phân cá ứ đọng. Hơn nữa, cá tầm là loài ưa bơi lội ngược dòng. Ở bể vuông, dòng chảy bị chặn lại ở các góc, khiến cá ít vận động. Lâu ngày cá sẽ chậm lớn, sức đề kháng kém, đặc biệt là thịt cá bị bở, không giữ được độ săn chắc đặc trưng.

Từ đó, chị đầu tư xây dựng hệ thống bể tròn tạo dòng chảy liên tục, giúp tăng hàm lượng oxy hòa tan, hạn chế tồn đọng chất thải và phù hợp với tập tính sinh học của cá tầm. Toàn bộ quy trình kỹ thuật từ lựa chọn con giống, kiểm soát nhiệt độ, độ pH đến chăm sóc đều được theo dõi chặt chẽ, bảo đảm môi trường nuôi ổn định. Trong quá trình triển khai, chị Nga đặc biệt chú trọng giai đoạn đầu của cá giống - thời kỳ quyết định đến tỷ lệ sống. Lúc này cá còn rất yếu, sức đề kháng kém, chỉ cần nhiệt độ nước thay đổi đột ngột hoặc nguồn nước có lẫn chút bùn đất sau một trận mưa là cá dễ mắc bệnh nấm, đường ruột và chết hàng loạt.

Trải qua những tháng ngày ăn ngủ cùng cá, những lứa cá tầm mang thương hiệu của vùng đất Trường Hà đầu tiên đã đạt trọng lượng tiêu chuẩn. Sau 1 năm nuôi, cá tầm chị Nga nuôi đạt trung bình trọng lượng từ 1,5 kg - 2,5 kg/1 con. Thương lái mang xe tải gắn hệ thống sục oxy lên tận nơi để thu mua với giá bán trung bình 250.000 đồng/kg, thu lợi khoảng 60 triệu đồng sau khi đã trừ chi phí.

Đánh giá về mô hình, ông Triệu Văn Thuận, Phó Chủ tịch UBND xã Trường Hà cho biết: Mô hình nuôi cá tầm của gia đình chị Nga không chỉ đem lại giá trị kinh tế vượt trội, nâng cao thu nhập, cải thiện trực tiếp đời sống của một hộ gia đình. Nhìn rộng hơn, đây là một mô hình điểm, biết tận dụng, khai thác tiềm năng tự nhiên để chuyển đổi cơ cấu vật nuôi của địa phương. Trường Hà vốn là địa danh gắn liền với Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, mỗi năm đón hàng trăm nghìn lượt du khách. Xã sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ bà con xây dựng chuỗi giá trị liên kết gắn với tiêu thụ sản phẩm bền vững. Du khách đến không chỉ tham quan mà còn được trải nghiệm nông nghiệp sạch, thưởng thức sản phẩm tại chỗ.

Mô hình nuôi cá tầm của chị Nông Ánh Nga đã cho thấy một cách tiếp cận mới: đưa tri thức khoa học vào sản xuất để nâng tầm giá trị. Khi tư duy sản xuất hàng hóa dần thay thế cách làm manh mún, những mô hình như của chị Nga cần được nhân rộng, tiếp tục lan tỏa, góp phần viết nên diện mạo mới cho kinh tế nông thôn Cao Bằng theo hướng bền vững và hiện đại.