Phát huy tiềm năng, trí tuệ của phụ nữ, đóng góp vào sự phát triển tỉnh (Bài 1)

Bài 1: Kiến tạo môi trường bình đẳng giới từ cơ sở

Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và vai trò nòng cốt của các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) toàn tỉnh, công tác bình đẳng giới có nhiều chuyển biến tích cực. Môi trường phát triển ngày càng thuận lợi không chỉ đảm bảo tiếng nói và sự tham gia của phụ nữ trong mọi lĩnh vực mà còn khẳng định tính đúng đắn, nhân văn của các chủ trương, chính sách mà Đảng, Nhà nước ta kiên trì thực hiện. 

Những “rào cản vô hình” nơi rẻo cao 

Chiếm hơn 54% lực lượng lao động, phụ nữ Cao Bằng có mặt trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Phát huy truyền thống của quê hương cách mạng, những người bà, người mẹ không chỉ đảm đang việc nhà mà còn tích cực tham gia phát triển kinh tế, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. 

Tuy nhiên, thực trạng tiếng nói và sự tham gia của họ còn những hạn chế nhất định. Điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, hạ tầng giao thông chưa đồng bộ, việc tiếp cận internet và các dịch vụ thông tin ở một số địa bàn còn hạn chế đã ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tri thức, kỹ năng và các cơ hội phát triển của phụ nữ. 

Tại nhiều nơi, những định kiến và khuôn mẫu giới từng tồn tại dai dẳng, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tư tưởng gia trưởng và những tập quán, nếp nghĩ đã ăn sâu trong đời sống xã hội khiến vai trò của nam giới thường được mặc định là người quyết định các công việc lớn trong gia đình, trong khi phụ nữ chủ yếu gắn với công việc nội trợ, chăm sóc con cái và lao động sản xuất. Nhiều phụ nữ quen với tâm lý tự ti, an phận, ít có điều kiện hoặc chưa mạnh dạn khẳng định tiếng nói, năng lực của bản thân. Tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, việc trẻ em gái bỏ học sớm vẫn xuất hiện ở một số nơi, trở thành rào cản đối với mục tiêu bình đẳng giới và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nữ vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Những rào cản này không chỉ xuất phát từ các yếu tố khách quan mà còn tồn tại ngay trong nhận thức của một bộ phận phụ nữ. Những phẩm chất tốt đẹp như đức hy sinh, sự nhẫn nại, bao dung đôi khi lại vô tình trở thành “chiếc khuôn” bó hẹp vai trò của người phụ nữ, khiến nhiều người chấp nhận lùi về phía sau, ngại tham gia các hoạt động xã hội, chưa dám bày tỏ chính kiến và khẳng định vị thế của mình.

Khơi thông “điểm nghẽn” nhận thức về bình đẳng giới

Đồng chí Đoàn Thị Lê An, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh cho biết: Những năm qua, bám sát các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, các chương trình quốc gia về bình đẳng giới, Hội LHPN tỉnh chủ động tham mưu, phối hợp triển khai nhiều hoạt động thiết thực, gắn với yêu cầu thực tiễn của địa phương. Nội dung bình đẳng giới được lồng ghép trong các phong trào thi đua, các cuộc vận động và chương trình công tác Hội; trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt của các cấp Hội. 

Từ tỉnh đến cơ sở, công tác tuyên truyền được xác định là khâu đột phá nhằm thay đổi nhận thức, xóa bỏ định kiến giới và nâng cao trách nhiệm của cộng đồng đối với công tác phụ nữ. Các cấp Hội đa dạng hóa hình thức tuyên truyền thông qua sinh hoạt chi hội, tổ phụ nữ, diễn đàn, tọa đàm, hội thi, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao; truyền thông trên trang thông tin điện tử, mạng xã hội Facebook, Zalo… 

Thực hiện Đề án 938 “Tuyên truyền, giáo dục, vận động, hỗ trợ phụ nữ tham gia giải quyết một số vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ” giai đoạn 2017 - 2027, Hội LHPN tỉnh chỉ đạo Hội LHPN cấp cơ sở tập trung vào các vấn đề thiết thực với hội viên, phụ nữ như: phòng, chống bạo lực gia đình, bạo lực trên cơ sở giới; giáo dục cha mẹ trong chăm sóc và bảo vệ trẻ em; an toàn thực phẩm; an toàn giao thông; phòng, chống tai nạn thương tích…; thành lập, duy trì các mô hình phòng chống tệ nạn xã hội, mô hình phụ nữ thực hiện an toàn giao thông tại 120 chi hội; phát huy hiệu quả 1.333 mô hình, câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao.

Chủ tịch Hội LHPN xã Lũng Nặm Hoàng Thị Luyến cho biết: Từ những buổi sinh hoạt chi hội phụ nữ xóm, nhiều hội viên phụ nữ mạnh dạn chia sẻ quan điểm, tham gia thảo luận các vấn đề của cộng đồng. Câu chuyện về bình đẳng giới không còn nằm ở những khẩu hiệu xa xôi mà nay hiện hữu sinh động trong đời sống thường ngày của người dân. Tinh thần trách nhiệm, ý thức giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc, về giới và bình đẳng giới được cải thiện. Hội viên phụ nữ ngày càng tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, tích cực xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc.

Chính sách đột phá cho công tác phụ nữ vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030 trở thành một bước đột phá quan trọng trong công tác thúc đẩy bình đẳng giới và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ, trẻ em ở các vùng dân tộc thiểu số.    

Sau 5 năm triển khai, Dự án 8 góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cộng đồng về bình đẳng giới. Các hoạt động truyền thông, đối thoại chính sách, tập huấn nâng cao năng lực được triển khai sâu rộng, từng bước xóa bỏ định kiến giới, thay đổi nếp nghĩ, cách làm, xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại, khơi dậy tinh thần chủ động, tự tin của phụ nữ dân tộc thiểu số. 

Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh tổ chức 1.100 hội nghị truyền thông về định kiến giới, khuôn mẫu giới, phòng chống bạo lực gia đình cho trên 69.000 người; ra mắt 813 tổ truyền thông cộng đồng; 301 cuộc đối thoại chính sách cấp xã và cụm xóm bản với sự tham gia của 19.719 người; thành lập 129 Câu lạc bộ “Thủ lĩnh của sự thay đổi”…

Chị Lãnh Thị Hội, xóm Dẻ Gà, xã Cần Yên chia sẻ: Qua các buổi truyền thông của Hội LHPN giúp chúng tôi hiểu hơn về bình đẳng giới. Từ đó chủ động phân chia, đưa ra ý kiến trong các công việc gia đình với chồng; dành thời gian tham gia hoạt động Hội, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao tại địa phương. 

Chủ tịch Hội LHPN xã Cần Yên Nông Ánh Nguyệt cho biết: Tuyên truyền về bình đẳng giới là nhiệm vụ khó khăn, bởi quan niệm trọng nam - khinh nữ đã ăn sâu vào tư tưởng của nhiều người. Để thay đổi tư tưởng ấy, chỉ nói chuyện, phổ biến các thông tin, kiến thức thông qua sách, báo, tài liệu là chưa đủ và có phần khô khan. Hội LHPN xã đẩy mạnh tuyên truyền bằng hình thức sân khấu hóa, sử dụng hình ảnh trực quan, sinh động nhằm truyền tải thông điệp về bình đẳng giới, xây dựng gia đình tiến bộ, hạnh phúc, văn minh đến người dân. 

Dự án 8 không chỉ dừng lại ở tuyên truyền mà còn hướng tới mục tiêu trao quyền thực chất cho phụ nữ. Nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số đã mạnh dạn khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh, tích cực tham gia công tác xã hội, chung tay xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ở cơ sở. Đồng thời mở rộng cơ hội để phụ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý thông qua các chương trình bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho cán bộ nữ dân tộc thiểu số; tạo môi trường an toàn, lành mạnh cho phụ nữ và trẻ em thông qua các mô hình hỗ trợ tại cộng đồng. 

Bài 2: “Hoa của núi” vươn mình khẳng định vị thế