Văn kiện Đại hội XIV - “Bản thiết kế” cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng cho rằng, điểm đổi mới căn bản đầu tiên của dự thảo văn kiện lần này là việc thống nhất ba báo cáo vốn tồn tại song song ở các kỳ đại hội trước, gồm báo cáo chính trị, báo cáo kinh tế - xã hội và báo cáo tổng kết xây dựng Đảng thành một báo cáo chính trị chung.
Theo ông, đây không phải là sự “lắp ghép cơ học”, mà là một quá trình tích hợp có tư duy, phản ánh những vấn đề cốt lõi nhất của một kỳ Đại hội Đảng toàn quốc. Một văn kiện thống nhất đồng nghĩa với một tầm nhìn xuyên suốt, một chương trình hành động rõ ràng, tránh trùng lặp, thuận lợi cho nghiên cứu và quan trọng hơn là dễ tổ chức thực hiện trong thực tiễn.
Văn kiện mang “hơi thở của cuộc sống”
Một điểm mới nổi bật khác, theo PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc là cách thức xây dựng văn kiện. Lần này, Bộ Chính trị và Trung ương chỉ đạo việc lấy ý kiến Nhân dân một cách bài bản, thực chất hơn, thể hiện rõ tinh thần dân chủ trong Đảng và trong đời sống chính trị quốc gia.
Việc công bố dự thảo văn kiện để Nhân dân tham gia góp ý cũng đồng nghĩa với việc Đảng đặt mình trong sự giám sát và đồng hành của Nhân dân; coi Nhân dân không chỉ là chủ thể thực hiện mà còn là chủ thể cùng tham gia hoạch định đường lối. Chính điều đó giúp dự thảo văn kiện lần này ngắn gọn, dễ hiểu, giảm tính hàn lâm, tăng hàm lượng thực tiễn.
“Văn kiện trả lời trực diện những câu hỏi rất cụ thể của cuộc sống: Nhân dân cần gì, doanh nghiệp cần gì, hệ thống chính trị phải vận hành ra sao; từ kinh tế, xã hội đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập. Lý luận được soi sáng bằng thực tiễn, nghiên cứu gắn chặt với hành động”, ông Phúc nhấn mạnh.
Theo phân tích của nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, dự thảo Báo cáo chính trị không chỉ dừng ở việc xác định mục tiêu, mà còn làm rõ con đường và cách thức thực hiện. Văn kiện không chỉ nêu “phải làm gì”, mà đặt ra các câu hỏi then chốt: ai làm, làm bằng cách nào, theo lộ trình nào, với nguồn lực ra sao.
Đặc biệt, phần chương trình hành động trong dự thảo đã chỉ rõ các chương trình, đề án, dự án trọng tâm của nhiệm kỳ 5 năm; phân công trách nhiệm cụ thể từ Trung ương đến địa phương; gắn tiến độ, nguồn lực và điều kiện thực hiện. Đây được xem là bước tiến rõ nét trong tư duy lãnh đạo và quản trị quốc gia, góp phần khắc phục hạn chế kéo dài là khâu tổ chức thực hiện chưa đáp ứng yêu cầu.
Tổng kết Đổi mới, xác lập kỷ nguyên phát triển mới
Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, Văn kiện Đại hội XIV không chỉ tổng kết nhiệm kỳ Đại hội XIII, mà còn gắn với tổng kết 40 năm Đổi mới. Trên nền tảng đó, dự thảo làm rõ hơn những vấn đề có tính quy luật của đường lối đổi mới; bổ sung và phát triển nhận thức lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam; từng bước hình thành và hoàn thiện “Lý luận về đường lối đổi mới” như một bộ phận cấu thành nền tảng tư tưởng của Đảng.
Đáng chú ý, dự thảo văn kiện làm nổi bật nội hàm kỷ nguyên mới của đất nước, xác định rõ các mục tiêu phát triển cần đạt được trong nhiệm kỳ Đại hội XIV và các giai đoạn tiếp theo. Theo ông Phúc, sau Cách mạng Tháng Tám mở ra thời đại Hồ Chí Minh, lịch sử phát triển của dân tộc đã trải qua những kỷ nguyên lớn: kỷ nguyên độc lập sau thống nhất đất nước (1975), kỷ nguyên đổi mới (từ năm 1986) và nay là kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Để bước vào kỷ nguyên vươn mình, Đảng đã xác định những mục tiêu cụ thể và dài hạn: đến giữa thế kỷ XXI, Việt Nam trở thành nước phát triển, xã hội chủ nghĩa phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Theo đó, Đại hội XIV được xác định là mốc lịch sử quan trọng, đánh dấu sự chuyển tiếp sang giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, toàn diện và bền vững hơn.
PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc cho rằng, dự thảo văn kiện đã chỉ rõ các tiền đề và điều kiện để đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới. Trước hết là xây dựng nền kinh tế đủ mạnh, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyể.n đổ.i s.ố; phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn gắn với công nghiệp hóa, hiện đại hóa thực chất.
Song song với đó là tiếp tục hoàn thiện thể chế, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; tinh gọn hệ thống chính trị; chăm lo an sinh xã hội, sức khỏe Nhân dân; khơi dậy và phát huy khát vọng phát triển, ý chí đoàn kết và sức mạnh nội sinh của dân tộc.
Dự thảo văn kiện cũng đặt ra các mục tiêu lớn gắn với hai dấu mốc 100 năm: năm 2030 - 100 năm thành lập Đảng và năm 2045 - 100 năm thành lập nước. Trong đó, mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, xã hội phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Đáng chú ý, các mục tiêu đều được lượng hóa bằng thời hạn, lộ trình và tiêu chí đo lường cụ thể, như phấn đấu tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026–2030 đạt từ 10%/năm trở lên, GDP bình quân đầu người đến năm 2030 khoảng 8.500 USD. Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, đây là biểu hiện rõ nét của tư duy lãnh đạo đổi mới theo hướng quản trị hiện đại, đề cao trách nhiệm giải trình và lấy hiệu quả thực tế làm thước đo.
Từ tầm nhìn đến hành động vì Nhân dân
PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc nhấn mạnh, các mục tiêu được xác định trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV vừa kế thừa nhất quán tinh thần và thành quả của Đại hội XIII, vừa mở ra một không gian phát triển mới cho đất nước. Điểm then chốt tạo nên tính khả thi là việc Đảng đã xác định rõ những điều kiện tiên quyết: sự vững mạnh của hệ thống chính trị, sự ổn định xã hội và hiệu quả của tổ chức thực hiện.
Văn kiện không dừng lại ở những mục tiêu dài hạn, mà đồng thời chỉ rõ các nhóm giải pháp trọng tâm: phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát huy sức dân và nội lực dân tộc làm nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững.
Kết lại, theo PGS.TS Nguyễn Trọng Phúc, giá trị lớn nhất của dự thảo Văn kiện Đại hội XIV không chỉ nằm ở tầm nhìn chiến lược, mà ở khả năng hiện thực hóa nghị quyết vào cuộc sống. Tinh thần “nói đi đôi với làm”, “lấy kết quả làm thước đo” tiếp tục được khẳng định xuyên suốt, với mục tiêu cao nhất là không ngừng nâng cao đời sống Nhân dân, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và không để ai bị bỏ lại phía sau.
Ở nghĩa đó, dự thảo Văn kiện Đại hội XIV thực sự là “bản thiết kế” cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc - một thiết kế phát triển quốc gia vừa có tầm nhìn chiến lược, vừa có cấu trúc hành động rõ ràng, mạch lạc, đặt Nhân dân vào vị trí trung tâm của mọi mục tiêu, chính sách và quyết sách phát triển./.